ADHD is
onder kinderen volksziekte nummer één. Het medicijngebruik om de stoornis te
bestrijden, neemt al even epidemische vormen aan. Maar Altijd-Druk-Heel-Druk
is meestal geen medisch probleem, zegt psycholoog Laura Batstra, onderzoeker en
docent aan de Rijksuniversiteit Groningen. Volgens Batstra kan ADHD vaak worden
voorkomen door de diagnose niet te stellen: ‘ADHD een ziekte noemen is een
denkfout.’
Het is een
misvatting te denken dat ADHD (Attention Deficit/Hyperactivity Disorder)
een stoornis is in de hersenen, verklaart Batstra. ‘Verreweg de meeste kinderen
met ADHD hebben geen afwijkende hersenen. Er
is niet te weinig aan een bepaald stofje en er zijn ook geen hersengebiedjes
kleiner. ADHD is niet meer dan een naam, die we gegeven hebben aan
problematisch hyperactief, impulsief en afleidbaar gedrag. Maar lang niet alle
drukke en snel afgeleide kinderen hoeven naar de psychiater.’
9 van de 10
keer rechtstreeks doorverwezen
Toch is dat
de gangbare praktijk, betoogt Batstra. Ouders die met hun hyperactieve kind bij
de huisarts aankloppen, worden negen van de tien keer rechtstreeks doorverwezen
naar een psychiater, die vervolgens de diagnose ADHD stelt. Dat heeft ertoe geleid
dat het aantal kinderen met ADHD explosief is gegroeid. Het is zelfs de meest
voorkomende diagnose die kinderpsychiaters stellen en het aantal diagnoses
groeit nog steeds. Ook het medicijngebruik explodeerde! Vorig jaar werd 1,1
miljoen keer een ADHD-medicijn voorgeschreven, ruim een verdubbeling ten
opzichte van 2007.
Gedragsprobleem
Batstra:
‘Maar ADHD is een gedragsprobleem, in verreweg de meeste gevallen. Dus hoort
behandeling ervan thuis bij gedragsdeskundigen zoals (ortho)pedagogen en
psychologen. Niet bij medici, die
vaak een medische oplossing zoeken en medicijnen zullen voorschrijven.’ Zelden
wordt doorverwezen naar eerstelijnshulp, blijkt ook uit Batstra’s onderzoek
onder Groningse huisartsen. ‘Ik pleit er voor eerst gedragswetenschappers in te
schakelen, want inmiddels weten we dat hulp aan ouders en leerkrachten even
effectief is als medicatie. Gedragsdeskundigen kunnen in de eerste lijn hulp
bieden, zonder die ADHD-diagnose te stellen. Dat scheelt tevens veel geld, want
psychiatrische diagnostiek is duur.’
ADHD gedrag heeft oorzaken binnen én
buiten het kind
Het
ADHD-stempel dat kinderen opgedrukt krijgen, is in meer opzichten schadelijk,
betoogt Batstra. ‘Waar ik me bijzonder druk over maak, is dat kinderen de
boodschap krijgen dat zij eigenaar zijn van de problemen. Een ADHD-diagnose
legt de oorzaak helemaal bij het kind. In de eerste plaats is dat onterecht:
ADHD gedrag heeft oorzaken binnen én buiten het kind. Ten tweede vraag ik me af
wat het met een kind doet wanneer het dat kruis moet dragen.’
Meer dan één
oorzaak
In plaats
van het kind zelf als bron van de hyperactiviteit aan te wijzen, moet de
oorzaak volgens Batstra gezocht worden in een complex van factoren. Daarbij
spelen – naast aanleg van het kind – zaken als school, ouders en de veeleisende
maatschappij een rol. ‘Dat samenspel maakt het ingewikkeld en dat wil men
natuurlijk liever niet, het is veel eenvoudiger wanneer er één oorzaak wordt
aangewezen, maar dat is een oversimplificatie.’
Big Farma
industrie zit overal
De farmaceutische
industrie speelt in het geheel een kwalijke rol, vindt Batstra. Om de verkoop
van medicijnen als Ritalin, Concerta, Medikinet en Equasym op te drijven, heeft
de industrie er belang bij dat de diagnose ADHD wordt gesteld. ‘En dus wordt
een informatiestroom gecreëerd, waarin ADHD wordt weggezet als een
neurobiologische hersenziekte’, stelt Batstra, die vindt dat de industrie de
stoornis ronduit promoot. ‘Het gaat veel te ver. De industrie zit overal.
Farmaceuten betalen ouderverenigingen, maken websites over ADHD en fêteren
artsen die de medicijnen voorschrijven. De bedrijven besteden twee keer zoveel
geld aan marketing van hun product als aan de ontwikkeling ervan.’
Eerlijker
over medicatie: werking en bijwerkingen
Er is te
weinig oog voor de effecten van het grootschalige medicijngebruik, vindt
Batstra. ‘Er zijn zeker gevallen waarin medicijnen een oplossing bieden. Maar
medicatie zou een laatste middel moeten zijn, en geen panacee zoals nu het
geval is. We moeten eerlijker zijn over wat ADHD-medicatie wel en niet kan’,
stelt Batstra. ‘Medicatie onderdrukt slechts gedragsverschijnselen en werkt maar voor een periode van twee tot
drie jaar. Medicijngebruik zorgt er uiteindelijk ook niet voor dat
schoolprestaties en het sociale gedrag verbeteren.’
Met
medicijnen, waarvan de langetermijneffecten overigens nog lang niet duidelijk
zijn, wordt gesleuteld aan het kind. Batstra: ‘Daarmee krijgt het kind de boodschap
dat het allemaal aan hém ligt. Bovendien zijn er serieuze bijwerkingen, zoals
buikpijn, hoofdpijn, misselijkheid en slapeloosheid. Dat wordt gebagatelliseerd
door te zeggen dat de bijwerkingen na enkele weken over zijn, maar ook dat krijgen
de kinderen op hun bord!’
Behandelmodel ontwikkeld
Batstra
heeft een behandelmodel ontwikkeld dat begint met normaliseren en erkenning
geven: sommige kinderen vragen veel van hun opvoeders. Dat is zwaar, maar geen
teken van een psychiatrische ziekte. Batstra bepleit een nuchtere kijk op
opvoeden: ‘We moeten af van het idee dat opvoeden alleen maar leuk is.’ Wanneer
ouders zich gehoord voelen en accepteren dat opvoedstress onvermijdelijk is,
biedt dat in een aantal gevallen al soelaas. Vervolgens kunnen opvoedboeken,
voorlichtingsmateriaal en regelmatige consulten helpen. ‘Met ouder- en
leerkrachttraining zijn de meeste hyperactieve kinderen en hun ouders voldoende
geholpen. De groep voor wie dat niet geldt, kan alsnog doorverwezen worden naar
de psychiatrie.’
Symposium
Op maandag 7
mei vindt van 15.30-17.30 uur het symposium ‘Hyperactief!
Masterstudenten over ADHD’ plaats. De organisatie is in
handen van Laura Batstra. Samen met Donald van Tol, psycholoog en onderzoeker
bij de afdeling Medische Ethiek van het UMCG, opent Batstra het symposium met
de lezing: ‘De opkomst van het gestoorde kind’. Daarna presenteren vijf
masterstudenten orthopedagogiek, een masterstudent psychologie en een pas
afgestudeerde socioloog de resultaten van hun onderzoek naar ADHD. De
afsluiting van het symposium is in handen van psycholoog en filosoof Trudy
Dehue, onder meer bekend van haar boek ‘De depressie-epidemie’. Het symposium
vindt plaats in de Offerhauszaal in het Academiegebouw en is gratis toegankelijk voor
belangstellenden. Voor meer informatie over het programma: zie de medewerkerspagina van Laura Batstra.
Zie ook:
Bron:
Rug.nl
Posted:
Eindtijdnieuws.blogspot.com
en Eindtijd.goedbegin.nl
